Zaman zaman kıyafetlerimizi kuru temizlemeye veriyoruz ama kuru temizlemenin aslında sağlımıza zararlı olduğunu biliyor muydunuz? Kuru temizlemede kullanılan perkloretilen (PERC) adı verilen bir kimyasal, dünyanın bir çok yerinde yasak. Türkiye’de de şu an için sadece otellerde bu zararlı kimyasallarla yapılan kuru temizlemelere izin verilmiyor, onun dışında serbest. Ve temizlemede kullanılan PERC, aslında kanser yapıyor ve bu madde içtiğimiz sulara kadar karışıyor.

Teknoloji geliştikçe hayatımıza kolaylık ve rahatlık getiriyor ama aynı zamanda bu teknolojik gelişim risk de doğuruyor. Cep telefonları günümüzde artık vazgeçilmez bir araç ama yaydığı radyasyonun biz de tahribat yaratması da olası.

Bu ve bunun gibi teknolojik gelişim ürünleri bazen sağlımızı fazlasıyla olumsuz etkiliyor.

Türkiye’de de yaygın olarak kullanılan kuru temizleme makinelerinde de aslında bir tehlike söz konusu. Çünkü perkloretilen (PERC) adı verilen bir kimyasalın kuru temizlemede kullanılıyor olması kansere davetiye çıkarıyor.

Hatta yapılan bir araştırmada kuru temizleme kullanan erkeklerde; akciğer ve yemek borusu kanseri, kadınlarda; karaciğer, safra yolları, akciğer ve rahim ağzı kanseri görülme riskinde artış gözlendi.

Kuru temizleme ile ilgili yıllardır devam eden tartışma, aslında perkloretilen (PERC) adı verilen bir kimyasalın “muhtemel kanserojen” olarak tanınmasıyla başladı. Aynı zamanda beyin ve sinir sistemine karşı da olumsuz etkileri olan bu kimyasal madde, kuru temizlemecilerde sıklıkla bir kir çözücü olarak kullanılıyor.

Dünyanın pek çok yerinde PERC kullanımını yasaklayan kanunlar çıkarıldı. Avrupa Birliği 1999 yılında kuru temizlemede kullanılan PERC’in havaya karışma oranını azaltma kararı aldı ve atıkların imha edilmesi için de çeşitli standartlar oluşturdu. Temizlemede kullanılabilecek PERC kimyasalı kilogram başına maksimum 20 mg olmalı. Havaya kolayca karışabilen bu kimyasal, Avrupa ülkelerinde özel hava sızdırmaz depolarda toplanıp titizlikle imha ediliyor.

Türkiye`de ise PERC içeren atıklar, normal çöplere atılıyor, toprağa ve içme sularına karışıyor. İthal edilen tonlarca PERC, kontrolsüz bir şekilde piyasada kullanılıyor. Türkiye’de şu an için sadece otellerde bu zararlı kimyasallarla yapılan kuru temizlemelere izin verilmiyor. Bunun yerine silikon temizleme veya ıslak temizleme gibi daha sağlıklı temizleme sistemleri kullanılmaya çalışılıyor.

PERC kimyasalı kanser riskini artırıyor

PERC’in kanserle ilişkisi bilim dünyasında kapsamlı bir şekilde araştırıldı. Çamaşırhane ve kuru temizleme endüstrisinde çalışanlar üzerinde yapılan çalışmalardan elde edilen kanıtlar mevcut; bu kimyasala ne kadar uzun süre maruz kalınırsa kansere yakalanma riski o kadar artıyor. Bu kanser türleri arasında lenfoma, yemek borusu, böbrek, rahim ağzı ve mesane kanseri bulunuyor. Diğer bazı çalışmalar içme suyunda yüksek miktarda PERC bulunan bölgelerde, lösemi, akciğer ve mesane kanseri riskinde artış olduğunu ortaya koyuyor. Danimarkalı araştırmacıların gerçekleştirdiği ve kırk yıllık verilerin analiz edildiği bir çalışmada1, PERC’e maruz kalan 40 binden fazla insanın kanser riskinin anlamlı oranda arttığı gösterildi. Erkeklerde; akciğer ve yemek borusu kanseri, kadınlarda; karaciğer, safra yolları, akciğer ve rahim ağzı kanseri görülme riskinde artış gözlendi.

PERC’in sağlık üzerindeki diğer olumsuz etkileri

Kısa süreli de olsa, yüksek miktarda PERC’e maruz kalan insanlar ciddi sorunlarla karşılaşabilirler. Bunlar arasında baş dönmesi, yorgunluk, baş ağrısı, bilinç bulanıklığı, cilt, göz ve ağız mukozasında tahrişler sıktır. Uzun süreli yüksek miktarda maruziyet ise karaciğer hasarına ve solunum yetmezliğine neden olabilir.

Laboratuvar hayvanlarındaki çalışmalar, yüksek düzeyde PERC’e maruz kalmanın, hamilelerde bebeğin büyümesini engelleyebileceği, doğum kusurlarına ve hatta ölümlere yol açabileceğini gösteriyor. Hayvan çalışmalarından elde edilen bu sonuçlar, PERC’e maruz kalan hamile kadınların risk altında olabileceğine işaret ediyor.

PERC’in potansiyel zararlarından nasıl korunulur?

PERC kimyasalı hava, toprak ve su yollarını kullanarak çevre ve insan sağlığını tehdit eder. Kuru temizleme endüstrisinde kullanılan PERC kimyasalının çoğu, açık pencereler, havalandırma delikleri ve klima sistemleri aracılığıyla dış ortama sızarlar. Eski kuru temizleme sistemlerinde, PERC doğrudan havalandırmayla açık havaya karışıyordu. Yeni teknoloji kuru temizleme makinelerinde PERC miktarını aza indiren atık emilim filtreleri kullanılıyor. Bu yüzden yeni teknoloji ürünleri kullanmak ve bunların denetimlerini yapmak kamu sağlığı için oldukça önemli. Açık havada, PERC birkaç hafta boyunca atmosferde kalabiliyor ve küçük miktarları bile ozon tabakasına zarar veriyor.

PERC aynı zamanda, borulardan, makinelerden ve tanklardan sızarak ya da atık temizleme süreci yanlış yapıldığında doğrudan toprağa karışabiliyor. Kuru temizleme atıklarında ciddi miktarda PERC’e rastlanılıyor. Bu yüzden atık dönüşümünün oldukça titiz bir şekilde yürütülmesi gerekiyor. PERC’in dış dünyaya sızmasının diğer bir yolu da su. Temizleme işleminin sonunda, temizleme sıvısı damıtma yoluyla atık sudan ayrılıyor. Geçmişte, atık su genellikle zemin drenajlarına döküldüğünden toprağa karışıyordu. Ancak daha yeni sistemlerle birlikte, özellikle Avrupa ülkelerinde kurulan tesislerde atık su toplanıyor ve buharlaştırılıyor. Oysa Türkiye’de atıklarda bulunan PERC’i imha edecek tesisler bulunmuyor. Çok az miktarda PERC bile, çok miktarda suyu kirletebilir. Bu kirli sular, yer altı sularıyla karışarak içme sularına karışabilir, kamu sağlığını tehdit edebilir.

Benzer haberler
Gözlüklerinizi çöpe atın, konuşan gözlükler geldi! Gözlükte devrim

Teknolojinin baş döndürücü gelişmesi sonunda bunu da yaptı. Artık klasik gözlüklerinize elveda diyebilirsiniz. Çünkü seri üretime başlana yeni akıllı gözlüklerle Devamını oku

Vejetaryen beslenme kanser riskini azaltabilir

Son yıllarda yaygın bir popülerlik kazandı. Bazı araştırmalar vejetaryenlerin küresel nüfusun yüzde 18'ini oluşturduğunu ve oranın gittikçe arttığını belirtiyor. Ancak Devamını oku

Sağlıklı bir cinsel hayat için neler yapmalısınız?

Ünlü yazar Allison Moon, “Aşinalık cinsel dürtü ölümüdür” diyor ve ekliyor “Birine ne kadar alışırsak, seks o kadar az heyecan Devamını oku

Sağlıklı beslenmek için neler yapmalıyız?

Sağlıklı beslenme, sadece bedeninizi değil ruh halinizi de olumlu etkiliyor. İyi beslenmeyi fiziksel aktivite ile birleştirmek ise sağlıklı bir yaşamın Devamını oku

Öldüren balık diyeti nedir? Zayıflamak uğruna sakın bunu yapmayın

Zayıflamak için neredeyse ölüyordu... Ünlü şarkıcının uyarısıyla gözler bu diyete çevrildi. Haftada 5 kilo verecek diye günde iki kez balık Devamını oku

Vücudun susuz kaldığını nasıl anlarız?

İnsan hayatı için su olmazsa olmaz faktörlerden biri. Her insanın sağlıklı yaşam sürebilmesi için günde 8-9 bardak veya 2-2,5 litre Devamını oku

Soğanın çözümü sakızda! Sakız çiğnemenin inanılmaz faydası…

Bağışıklık sistemini güçlendiren ve özellikle kış aylarında soğuk algınlığı, grip, öksürük gibi hastalıklardan koruyan soğan, mutfakların vazgeçilmez bir besini... Tabi Devamını oku

Dikkat ruhsal sorunlar hastalığa yol açabiliyor! Hastalık yaratan 35 ruhsal sebep

Geçirdiğiniz bir hastalığa aslında sizin de bilmediğiniz bir ruhsal hastalık neden olabilir. Kendi hayatınızdan vazgeçmişseniz iştahsız olabiliyorsunuz. Ya da hayattan Devamını oku